Hz. İbrahim Allah'ı Nasıl Buldu





4. ÜNİTE
Hz. Lokman’ın oğluna hangi konularda öğütler verdiği-
ni bulmalarını ve bunları ilkeleştirmelerini isteyiniz.
Oluşturdukları ilkeleri, etkinlikte verilen kutulara yaz-
malarını sağlayınız (3. etkinlik).
Dersin sonunda öğrencilerinize Kur’an-ı Kerim’in
ayetlerinden örnekler vererek Allah’ın insanları iyiye ve
güzele yönlendirmek, kötülüklerden sakındırmak için
vahiy gönderdiğini açıklayınız.
C. DEĞERLENDİRME
Aşağıdaki soru ve çalışmalarla öğrencilerinizi de-
ğerlendiriniz.
1. Kur’an’ın insanları “iyi ve övülen” davranışlara
yönlendirmesi, “kötü ve yerilen” davranışlardan sakın-
dırmasına ikişer örnek veriniz.
2. Kur’an’ın hayatımızdaki yeri ve önemi nedir? Be-
lirtiniz.
78
Kur’an insanlar için yararlı şeyleri öğütler. Anne ve babaya iyi davranılmasını; akraba,
komşu ve arkadaşlarla iyi geçinilmesini; yoksul ve kimsesizlere yardım edilmesini ister. Doğ-
ruluğu, alçak gönüllülüğü, başkalarının haklarına saygı göstermeyi öğütler.
Anne babamıza her
zaman iyi ve saygılı
davranmalıyız.
............................
............................
............................
............................ ............................
............................
............................
............................
............................
............................
............................
............................
Fotoğraf 1 : Kur’an tüm insanların barış ve kardeşlik içinde yaşamalarını öğütler.
3. Etkinlik
Okuyalım, Bulalım
HZ. LOKMÂN’IN OĞLUNA ÖĞÜTLERİ
Aşağıdaki ayetleri okuyunuz. Hz. Lokmân, oğluna hangi konularda öğüt vermektedir?
Bu öğütleri ilkeleştirerek aşağıdaki kutucuklara yazınız.
“... Yavrucuğum! Allah’a ortak koşma! Doğrusu şirk, büyük bir zulümdür...
... Yavrucuğum! Yaptığın iş (iyilik veya kötülük), bir hardal tanesi ağırlığında bile
olsa ve bu, bir kayanın içinde veya göklerde yahut yerin derinliklerinde bulunsa yi-
ne de Allah onu (senin karşına) getirir. Doğrusu Allah, en ince işleri görüp bilmekte-
dir ve her şeyden haberdardır.
Yavrucuğum! Namazı kıl, iyiliği emret, kötülükten vazgeçirmeye çalış, başına
gelenlere sabret. Doğrusu bunlar, azmedilmeye değer işlerdir.
Küçümseyerek insanlardan yüz çevirme ve yeryüzünde böbürlenerek yürüme.
Zira Allah, kendini beğenmiş övünüp duran kimseleri asla sevmez.
Yürüyüşünde tabii ol, sesini alçalt...” (Lokmân suresi, 13-19. ayetler.)
4. ÜNİTE
Hz. Lokman’ın oğluna hangi konularda öğütler verdiği-
ni bulmalarını ve bunları ilkeleştirmelerini isteyiniz.
Oluşturdukları ilkeleri, etkinlikte verilen kutulara yaz-
malarını sağlayınız (3. etkinlik).
Dersin sonunda öğrencilerinize Kur’an-ı Kerim’in
ayetlerinden örnekler vererek Allah’ın insanları iyiye ve
güzele yönlendirmek, kötülüklerden sakındırmak için
vahiy gönderdiğini açıklayınız.
C. DEĞERLENDİRME

............................
............................
............................
............................ ............................
............................
............................
............................
............................
............................
............................
............................
Fotoğraf 1 : Kur’an tüm insanların barış ve kardeşlik içinde yaşamalarını öğütler.
3. Etkinlik
Okuyalım, Bulalım
HZ. LOKMÂN’IN OĞLUNA ÖĞÜTLERİ
Aşağıdaki ayetleri okuyunuz. Hz. Lokmân, oğluna hangi konularda öğüt vermektedir?
Bu öğütleri ilkeleştirerek aşağıdaki kutucuklara yazınız.
“... Yavrucuğum! Allah’a ortak koşma! Doğrusu şirk, büyük bir zulümdür...
... Yavrucuğum! Yaptığın iş (iyilik veya kötülük), bir hardal tanesi ağırlığında bile
olsa ve bu, bir kayanın içinde veya göklerde yahut yerin derinliklerinde bulunsa yi-
ne de Allah onu (senin karşına) getirir. Doğrusu Allah, en ince işleri görüp bilmekte-
dir ve her şeyden haberdardır.
Yavrucuğum! Namazı kıl, iyiliği emret, kötülükten vazgeçirmeye çalış, başına
gelenlere sabret. Doğrusu bunlar, azmedilmeye değer işlerdir.
Küçümseyerek insanlardan yüz çevirme ve yeryüzünde böbürlenerek yürüme.
Zira Allah, kendini beğenmiş övünüp duran kimseleri asla sevmez.
Yürüyüşünde tabii ol, sesini alçalt...” (Lokmân suresi, 13-19. ayetler.)
Notlar :


65



4. ÜNİTE
Konu:
3. Kur’an’ın Açıklayıcılığı ve Yol Göstericiliği
Kazanım 4 : Kur’an’ın yol göstericiliğinin ne anla-
ma geldiğini açıklar.
Kavramlar : Kur’an, mesaj, vahiy.
Öncelikle Verilecek Değerler : bilimsellik.
Öncelikle Verilecek Beceriler : Kur’an-ı Kerim
mealini kullanma, problem çözme, mekân, zaman ve
kronolojiyi algılama.
Öğretim Yöntem ve Teknikleri : sunuş ve buluş
yolu stratejisi, anlatım, tartışma, soru-cevap yöntemi.
Araç ve Gereçler : Kur’an-ı Kerim meali, konuyla
ilgili ayet ve temel kavramların yer aldığı asetatlar.
Süre : 40 + 40 dakika
ÖĞRENME - ÖĞRETME SÜRECİA. HAZIRLIK 79
3. Kur’an’ın Açıklayıcılığı ve Yol Göstericiliği
Allah, insanlara peygamberler ve kutsal kitaplar göndererek doğru yolu göstermiştir. Kur’an,
Hz. Muhammed’e vahiy yoluyla gönderilen ilahî kitaptır. Yüce Allah Kur’an-ı Kerim’de öğütle-
rini, emir ve yasaklarını insanlara bildirmiştir. Kur’an insanlara inanç, ibadet, ahlak gibi çeşitli
konularda bilgiler verir ve onlara yol gösterir.
Kur’an-ı Kerim; Allah’ın varlığı ve birliği, inanç esasları, ibadetler, ahlak ilkeleri ve evrenle il-
gili bilgiler içermektedir. Kur’an’da, evrende yer aldığı hâlde insanın göremediği varlıklardan da
söz edilir. Örneğin meleklerin, cinlerin yaratılışları ve özellikleriyle ilgili açıklamalar yapılır.
Kur’an-ı Kerim insana ahiret yaşamını tanıtır. Cennet ve cehennemle ilgili bilgiler verir. Kı-
yamet günü ve bu sırada meydana gelecek olaylar hakkında açıklamalarda bulunur. İnsanın
Allah’a karşı görevlerinin neler olduğu, ona nasıl ve niçin ibadet edeceği gibi konularda açık-
lamalar yapar. Kur’an, insana yaratıcısıyla ve insanlarla ilişkilerinin nasıl olması gerektiği ko-
nusunda yol gösterir.
Herhangi bir konuda insanlara yol göstericilik nasıl yapılır?
4. Etkinlik
Okuyalım, Bulalım
Aşağıdaki ayetleri okuyunuz. Bu ayetlerden Kur’an’ın içeriğiyle ilgili hangi sonuçlara
ulaştığınızı noktalı yerlere yazınız.
“Bu (Kur’an), bütün insanlığa bir açıklamadır; takvâ sahipleri için de bir hidayet
ve bir öğüttür.” (Âl-i İmrân suresi, 138. ayet.)
“fiüphesiz ki bu Kur’an en doğru yola iletir; iyi davranışlarda bulunan müminle-
re, kendileri için büyük bir mükâfat olduğunu müjdeler.” (İsrâ suresi, 9. ayet.)
“Muhakkak ki biz, bu Kur’an’da insanlara her türlü misali çeşitli şekillerde anlat-
tık...” (İsrâ suresi, 89. ayet.)
“Bu (din), Rabb’inin dosdoğru yoludur. Biz öğüt alacak bir kavim için ayetleri
ayrıntılı olarak açıkladık.” (En’âm suresi, 126. ayet.)
......................................................................................................................................
......................................................................................................................................
......................................................................................................................................
......................................................................................................................................
......................................................................................................................................
......................................................................................................................................
......................................................................................................................................
......................................................................................................................................
......................................................................................................................................
......................................................................................................................................
......................................................................................................................................

......................................................................................................................................
......................................................................................................................................
......................................................................................................................................
......................................................................................................................................
......................................................................................................................................
......................................................................................................................................
......................................................................................................................................
......................................................................................................................................
......................................................................................................................................
......................................................................................................................................
......................................................................................................................................
p
ppppSınıfa Kur’an-ı Kerim meali getiriniz. Konuyla
ilgili ayet ve temel kavramların yer aldığı asetatları hazı
rlayınız.

m
mmmmÖğrencilerinizin konuya dikkatlerini çekmek
ve ön bilgilerini harekete geçirmek amacıyla onlara şu
soruyu yöneltiniz: “Herhangi bir konuda insanlara yol
göstericilik nasıl yapılır?”


66



4. ÜNİTE
Öğrencilerinize, “İnsan-Allah ilişkisi ne demektir?”,
“İnsan, Allah’la hangi yollarla iletişim kurabilir?” gibi so-
rular yönelterek onlardan insan ve Allah ilişkisi konu-
sunda görüşlerini belirtmelerini isteyiniz. Öğrencilerden
aldığınız yanıtları tahtaya yazınız.
“Kur’an, insan-Allah ilişkisini nasıl açıklar?”, “İnsan
ve Allah ilişkisinin temelini oluşturan ve insanı yaratan
kimdir?”, “İnsan niçin yaratılmıştır?”, “İnsanın yaratıcı-
sına karşı sorumluluğu nelerdir?”, “İnsanın yaptığı iyi
ve kötü davranışların karşılığı ne olacak?” gibi sorular
çerçevesinde “Kur’an’da, İnsan-Allah İlişkisi” konusunu
karşılıklı paylaşım yöntemiyle işleyiniz.
Asetat olarak hazırladığınız insan-Allah ilişkisini
açıklayan ayetleri, sınıfın uygun bir yerine yansıtınız.
Öğrencilerden, yansıttığınız bu ayetlerde insan ve Al-
lah ilişkisiyle ilgili neler açıklandığını anlatmalarını iste-
yiniz. Öğrencilerinizin düşüncelerini kısa başlıklar hâ-
linde tahtaya yazınız.
Öğrencilerinize, “Hiç dua ettiniz mi?”, “İnsan-Allah
ilişkisinde duanın yeri nedir?” sorularını yönelterek81
5. Etkinlik
Yorumlayalım
Aşağıdaki ayetlerde insan-Allah ilişkisinde nelere dikkat çekildiği konusundaki
yorumlarınızı noktalı yerlere yazınız.
“Kullarım sana, beni sorduğunda (söyle onlara): Ben çok yakınım. Bana dua ettiği
vakit dua edenin dileğine karşılık veririm. O hâlde (kullarım da) benim davetime uy-
sunlar ve bana inansınlar ki doğru yolu bulalar.” (Bakara suresi, 186. ayet.)
“Allah’a güven. Vekil olarak Allah yeter.” (Ahzâb suresi, 3. ayet.)
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
(12) Lokmân suresi, 14. ayet.
(13) İsrâ suresi, 35. ayet.
Kur’an, toplumsal huzur, barış, güven ve mutluluk ortamının oluşması için insanlar arası
ilişkilerde uyulması gereken birtakım kurallar koyar. İnsanların birbirlerine karşı sevgi, barış, hu-
zur ve kardeşlik içinde mutlu bir yaşam sürmeleri için iyi ve güzel davranışlarda bulunulmasını
öğütler. İnsanlar arası ilişkilere zarar verecek, barış ve huzuru bozacak her türlü kötü davranı-
şı ise yasaklar.
Kur’an, insanın anne ve babasına iyi davranmasını öğütler. Bu konu Kur’an’da bir ayette
şöyle ifade edilmiştir: “Biz insana, ana babasına iyi davranmasını tavsiye etmişizdir. Çün-
kü anası onu nice sıkıntılara katlanarak taşımıştır. Sütten ayrılması da iki yıl içinde olur.
(İşte bunun için) önce bana, sonra da ana babana şükret diye tavsiyede bulunmuşuz-
dur. Dönüş ancak banadır.”(12)
Kur’an, insanlardan birbirlerinin haklarına saygı göstermelerini ister. Bu konuyla ilgili bir
ayette şöyle buyrulur: “Ölçtüğünüz zaman tastamam ölçün ve doğru terazi ile tartın. Bu,
hem daha iyidir hem de neticesi bakımından daha güzeldir.”(13)
6. Etkinlik
Okuyalım, Bulalım
Aşağıdaki ayetlerde insanlara verilmek istenen evrensel ahlaki değerleri bulup
noktalı yerlere sıralayınız.
“Muhakkak ki Allah, adaleti, iyiliği, akrabaya yardım etmeyi emreder, çirkin işleri,
fenalık ve azgınlığı da yasaklar. O, düşünüp tutasınız diye size öğüt veriyor.” (Nahl
suresi, 90. ayet.)
“Allah’a ibadet edin ve ona hiçbir şeyi ortak koşmayın. Ana babaya, akrabaya, ye-
timlere, yoksullara, yakın komşuya, uzak komşuya, yakın arkadaşa, yolcuya, ... iyi
davranın; Allah kendini beğenen ve daima böbürlenip duran kimseyi sevmez.” (Nisâ
suresi, 36. ayet.)
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
4. ÜNİTE
Öğrencilerinize, “İnsan-Allah ilişkisi ne demektir?”,
“İnsan, Allah’la hangi yollarla iletişim kurabilir?” gibi so-
rular yönelterek onlardan insan ve Allah ilişkisi konu-
sunda görüşlerini belirtmelerini isteyiniz. Öğrencilerden
aldığınız yanıtları tahtaya yazınız.
“Kur’an, insan-Allah ilişkisini nasıl açıklar?”, “İnsan
ve Allah ilişkisinin temelini oluşturan ve insanı yaratan
kimdir?”, “İnsan niçin yaratılmıştır?”, “İnsanın yaratıcı-
sına karşı sorumluluğu nelerdir?”, “İnsanın yaptığı iyi
ve kötü davranışların karşılığı ne olacak?” gibi sorular
çerçevesinde “Kur’an’da, İnsan-Allah İlişkisi” konusunu
karşılıklı paylaşım yöntemiyle işleyiniz.
Asetat olarak hazırladığınız insan-Allah ilişkisini
açıklayan ayetleri, sınıfın uygun bir yerine yansıtınız.
Öğrencilerden, yansıttığınız bu ayetlerde insan ve Al-
lah ilişkisiyle ilgili neler açıklandığını anlatmalarını iste-
yiniz. Öğrencilerinizin düşüncelerini kısa başlıklar hâ-
linde tahtaya yazınız.
Öğrencilerinize, “Hiç dua ettiniz mi?”, “İnsan-Allah
ilişkisinde duanın yeri nedir?” sorularını yönelterek81
5. Etkinlik
Yorumlayalım
Aşağıdaki ayetlerde insan-Allah ilişkisinde nelere dikkat çekildiği konusundaki
yorumlarınızı noktalı yerlere yazınız.
“Kullarım sana, beni sorduğunda (söyle onlara): Ben çok yakınım. Bana dua ettiği
vakit dua edenin dileğine karşılık veririm. O hâlde (kullarım da) benim davetime uy-
sunlar ve bana inansınlar ki doğru yolu bulalar.” (Bakara suresi, 186. ayet.)
“Allah’a güven. Vekil olarak Allah yeter.” (Ahzâb suresi, 3. ayet.)
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
(12) Lokmân suresi, 14. ayet.
(13) İsrâ suresi, 35. ayet.
Kur’an, toplumsal huzur, barış, güven ve mutluluk ortamının oluşması için insanlar arası
ilişkilerde uyulması gereken birtakım kurallar koyar. İnsanların birbirlerine karşı sevgi, barış, hu-
zur ve kardeşlik içinde mutlu bir yaşam sürmeleri için iyi ve güzel davranışlarda bulunulmasını
öğütler. İnsanlar arası ilişkilere zarar verecek, barış ve huzuru bozacak her türlü kötü davranı-
şı ise yasaklar.
Kur’an, insanın anne ve babasına iyi davranmasını öğütler. Bu konu Kur’an’da bir ayette
şöyle ifade edilmiştir: “Biz insana, ana babasına iyi davranmasını tavsiye etmişizdir. Çün-
kü anası onu nice sıkıntılara katlanarak taşımıştır. Sütten ayrılması da iki yıl içinde olur.
(İşte bunun için) önce bana, sonra da ana babana şükret diye tavsiyede bulunmuşuz-
dur. Dönüş ancak banadır.”(12)
Kur’an, insanlardan birbirlerinin haklarına saygı göstermelerini ister. Bu konuyla ilgili bir
ayette şöyle buyrulur: “Ölçtüğünüz zaman tastamam ölçün ve doğru terazi ile tartın. Bu,
hem daha iyidir hem de neticesi bakımından daha güzeldir.”(13)
6. Etkinlik
Okuyalım, Bulalım
Aşağıdaki ayetlerde insanlara verilmek istenen evrensel ahlaki değerleri bulup
noktalı yerlere sıralayınız.
“Muhakkak ki Allah, adaleti, iyiliği, akrabaya yardım etmeyi emreder, çirkin işleri,
fenalık ve azgınlığı da yasaklar. O, düşünüp tutasınız diye size öğüt veriyor.” (Nahl
suresi, 90. ayet.)
“Allah’a ibadet edin ve ona hiçbir şeyi ortak koşmayın. Ana babaya, akrabaya, ye-
timlere, yoksullara, yakın komşuya, uzak komşuya, yakın arkadaşa, yolcuya, ... iyi
davranın; Allah kendini beğenen ve daima böbürlenip duran kimseyi sevmez.” (Nisâ
suresi, 36. ayet.)
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
82
Kur’an, insanların birbirlerine karşı alçak gönüllü olmalarını öğütler. Bir ayette, “Küçüm-
seyerek insanlardan yüz çevirme ve yeryüzünde böbürlenerek yürüme. Zira Allah, ken-
dini beğenmiş övünüp duran kimseleri asla sevmez.”(14) buyrularak Allah’ın böbürlenenle-
ri sevmediği belirtilir.
Kur’an, “Ey iman edenler! Allah için hakkı ayakta tutan, adaletle şahitlik eden kim-
seler olun. Bir topluluğa duyduğunuz kin, sizi adil davranmamaya itmesin. Adaletli
olun...”(15) “Ölçüyü adaletle tutun ve eksik tartmayın.”(16) buyurarak insanlar arasında ada-
lete önem verilmesini emreder.
Kur’an’da, yardımlaşma ve dayanışma içerisinde olma teşvik edilirken “... Yalnızca Allah’a
kulluk edeceksiniz, ana babaya, yakın akrabaya, yetimlere, yoksullara iyilik edeceksi-
niz...”(17) buyrularak yoksullara yardım edilmesi, yetim ve öksüzlerin korunup gözetilmesi istenir.
Resim 2 : Kur’an insanların adaletli davranmalarını ister.
(14) Lokmân suresi, 18. ayet.
(15) Mâide suresi, 8. ayet.
(16) Rahmân suresi, 9. ayet.
(17) Bakara suresi, 83. ayet.
onların tartışmalarını sağlayınız. Öğrencilerinizden,
tartışma sonunda ulaştıkları sonuçları defterlerine yazmaları
nı isteyiniz.
Öğrencilerinize duanın önemi hakkında açıklamalar
yapınız. Onlara sıkıntılı hâllerinde ve zor durumda
kaldıklarında dua ederek kendilerini daha iyi hissedeceklerini
ve rahatlayacaklarını söyleyiniz.
“İnsan-Allah ilişkisinde dua ve tövbenin yeri ve
önemi” konusunu öğrencilerinize performans ödevi
olarak veriniz.
Ders kitabının 80. sayfasındaki “Biliyor musunuz?”
bölümündeki bilgiyi okuyunuz. İnsan-Allah ilişkisinde
salih amel üzerinde durunuz. İnsanın yaptığı güzel
davranışların karşılığının Allah tarafından eksiksiz veri-
leceğini hatırlatınız.
Ders kitabının 81. sayfasındaki etkinlikte yer
alan Bakara suresi, 186. ve Ahzab suresi, 3. ayet mealini
sınıfın uygun bir yerine yansıtınız. Öğrencilerinizden,
“Bu ayetlerde insan-Allah ilişkisinde nelere dikkat
çekilmektedir?” sorusunun yanıtını bulmalarını isteyiniz.
Öğrencilerinize, bu ayetleri insan-Allah ilişkisi çerçevesinde
yorumlamalarını söyleyiniz (5. etkinlik).

“İnsan ailesiyle, komşularıyla ve diğer insanlarla
nasıl bir ilişki içinde olmalıdır?”, “Toplumsal barış ve
huzur ortamının oluşması için insan ilişkilerinde Kur’an

67



4. ÜNİTE
83
Kur’an’ın üzerinde durduğu konulardan biri de insan-evren ilişkisidir. Kur’an, içinde yaşa-
dığı evrenle nasıl ilişki kuracağı konusunda insana yol gösterir.
Kur’an, insanın evrende yaşayabilmesi için gerekli olan her şeyi Allah’ın yarattığını ve in-
sanın hizmetine sunduğunu belirtir. Bu konuda Kur’an’da şöyle buyrulur: “O, yerde ne varsa
hepsini sizin için yarattı...”(18); “Allah’ın, göklerde ve yerdeki (nice varlık ve imkânları)
sizin emrinize verdiğini, nimetlerini açık ve gizli olarak size bolca ihsan ettiğini görme-
diniz mi?...”(19)
Kur’an, insanın evrendeki varlıklardan daha iyi yararlanabilmesi için bilgiler verir.
Kur’an’da bu konuda şöyle buyrulur: “Gökten suyu indiren odur. Ondan hem size içecek
vardır hem de hayvanlarınızı otlatacağınız bitkiler. (Allah) su sayesinde sizin için ekin-
ler, zeytinler, hurmalar, üzümler ve diğer meyvelerin hepsinden bitirir... O, geceyi gün-
düzü, Güneş’i ve Ay’ı sizin hizmetinize verdi. Yıldızlar da Allah’ın emri ile hareket eder-
ler. (...) İçinden taze et (balık) yemeniz ve takacağınız bir süs (eşyası) çıkarmanız için
denizi emrinize veren odur. Gemilerin denizde (suları) yara yara gittiklerini de görüyor-
sun. (Bütün bunlar) onun lütfunu aramanız ve nimetine şükretmeniz içindir. Sizi sars-
maması için yeryüzünde sağlam dağları, yolunuzu bulmanız için de ırmakları ve yolları
yarattı. Daha nice alametler (yarattı). Onlar, yıldızlarla da yollarını doğrulturlar.”(20)
(18) Bakara suresi, 29. ayet.
(19) Lokmân suresi, 20. ayet.
(20) Nahl suresi, 10-16. ayetler.
7. Etkinlik
Dolduralım
Aşağıdaki kavram haritasında boş bırakılan yerleri uygun bir şekilde doldurunuz.
gibi gibi gibi gibi gibi gibi gibi gibi
sakındırır. yönlendirir.
.............. .............. kibir .............. .............. .............. .............. doğruluk
4. ÜNİTE
83
Kur’an’ın üzerinde durduğu konulardan biri de insan-evren ilişkisidir. Kur’an, içinde yaşa-
dığı evrenle nasıl ilişki kuracağı konusunda insana yol gösterir.
Kur’an, insanın evrende yaşayabilmesi için gerekli olan her şeyi Allah’ın yarattığını ve in-
sanın hizmetine sunduğunu belirtir. Bu konuda Kur’an’da şöyle buyrulur: “O, yerde ne varsa
hepsini sizin için yarattı...”(18); “Allah’ın, göklerde ve yerdeki (nice varlık ve imkânları)
sizin emrinize verdiğini, nimetlerini açık ve gizli olarak size bolca ihsan ettiğini görme-
diniz mi?...”(19)
Kur’an, insanın evrendeki varlıklardan daha iyi yararlanabilmesi için bilgiler verir.
Kur’an’da bu konuda şöyle buyrulur: “Gökten suyu indiren odur. Ondan hem size içecek
vardır hem de hayvanlarınızı otlatacağınız bitkiler. (Allah) su sayesinde sizin için ekin-
ler, zeytinler, hurmalar, üzümler ve diğer meyvelerin hepsinden bitirir... O, geceyi gün-
düzü, Güneş’i ve Ay’ı sizin hizmetinize verdi. Yıldızlar da Allah’ın emri ile hareket eder-
ler. (...) İçinden taze et (balık) yemeniz ve takacağınız bir süs (eşyası) çıkarmanız için
denizi emrinize veren odur. Gemilerin denizde (suları) yara yara gittiklerini de görüyor-
sun. (Bütün bunlar) onun lütfunu aramanız ve nimetine şükretmeniz içindir. Sizi sars-
maması için yeryüzünde sağlam dağları, yolunuzu bulmanız için de ırmakları ve yolları
yarattı. Daha nice alametler (yarattı). Onlar, yıldızlarla da yollarını doğrulturlar.”(20)
(18) Bakara suresi, 29. ayet.
(19) Lokmân suresi, 20. ayet.
(20) Nahl suresi, 10-16. ayetler.
7. Etkinlik
Dolduralım
Aşağıdaki kavram haritasında boş bırakılan yerleri uygun bir şekilde doldurunuz.
gibi gibi gibi gibi gibi gibi gibi gibi
sakındırır. yönlendirir.
.............. .............. kibir .............. .............. .............. .............. doğruluk
hangi ilkeleri koymuştur?” “İnsanların birbirleriyle ilişkilerinde
Kur’an nasıl yol gösterir?” soruları çerçevesinde
asetat kâğıdına hazırladığınız insanın insanla ilişkisini
belirten ayetleri uygun bir yere yansıtınız. Öğrencilerinizden,
ayetlerde insan ilişkilerini içeren ilkeleri tespit
etmelerini isteyiniz. Tespit edilen bu ilkelerin insan
hayatına nasıl yön vereceğinin farkına varmalarını sağlayı
nız. Her öğrenciye ayetler üzerinde yorum yapma
fırsatı veriniz.
Ders kitabının 81. sayfasındaki etkinlikte yer
alan ayetleri sınıfın uygun bir yerine yansıtınız. Öğrencilerinizden,
bu ayetlerde insanlara verilmek istenen
evrensel ahlaki değerleri bulmalarını isteyiniz. Öğrencilerinizin
ayetlerden belirlediği ahlaki değerleri tahtaya
yazınız (6. etkinlik).

Öğrencilerinize ayetlerdeki evrensel değerlerin toplumda
önem kazanması veya kazanmaması durumunda
nelerin yaşanabileceğiyle ilgili beyin fırtınası yaptırınız.

Kur’an ayetlerinde açıklanan toplumsal barış ve

huzura yönelik ilkelere dikkat çekiniz. Bu ilkelerin toplumsal
barış ve huzuru sağlamadaki önemini belirtiniz.
Dersin sonunda öğrencilerinizin, öğrendikleri
bilgilerden yararlanarak ders kitabının 83. sayfasında
etkinlikte verilen kavram haritasını doldurmalarını sağlayı
nız (7. etkinlik).

Öğrencilerinizden, ders kitabının 84. sayfasında
yer alan resmi incelemelerini isteyiniz. Resimden de yararlanarak
öğrencilerden “İnsan akıllı bir varlık olarak diğ
er varlıklarla nasıl bir ilişki içerisindedir?”, “İnsan evrendeki
diğer varlıklara nasıl davranmalıdır?”, “İnsan
evrendeki varlıklardan nasıl yararlanmaktadır?” soruları
nı yanıtlamalarını isteyiniz.

Öğrencilerinize yönelttiğiniz sorulara aldığınız yanı
tları tahtaya yazınız. Yanıtlarda eksiklikler varsa siz
tamamlayınız.

İnsanın akıllı bir varlık olarak evrendeki konumuna
dikkat çekiniz.

Asetat kâğıdına hazırladığınız insan-evren ilişkisi
konusundaki ayetleri sınıfın uygun bir yerine yansıtınız.
İnsanın evrenden nasıl yararlanması gerektiği konusunda,
Kur’an’ın yol göstericiliğine ayetlerden örnekler
veriniz. Bu ayetler üzerinde öğrencilerin yorum yapmaları
nı sağlayınız.

84
Kur’an, evrende bir uyum ve düzen olduğunu belirtir. İnsandan bu düzeni korumasını ister ve
onu bozmaması konusunda insanı uyarır. Kur’an bu konuda, “... Her şeyi yaratıp ona bir nizam
veren...”(21) “Güneş ve Ay bir hesaba göre (hareket etmekte)dir. Göğü Allah yükseltti ve mi-
zanı (dengeyi) o koydu. Sakın dengeyi bozmayın.”(22) buyurarak doğanın ve doğadaki varlıkla-
rın korunmasını öğütler.
Kur’an’da dünyadaki nimetlerden yararlanırken savurgan davranmamak gerektiği vurgu-
lanır ve şöyle buyrulur: “Çardaklı ve çardaksız (üzüm) bahçeleri, ürünleri çeşit çeşit hur-
maları, ekinleri, birbirine benzer ve benzemez biçimde zeytin ve narları yaratan odur.
Her biri meyve verdiği zaman meyvesinden yiyin. Devşirilip toplandığı gün de hakkını
(zekât ve sadakasını) verin, fakat israf etmeyin; çünkü Allah israf edenleri sevmez.”(23)
8. Etkinlik
Düşün, Çözüm Bul!
Resimdeki olayları insan-evren ilişkisi açısından inceleyiniz. İnsan akıllı bir varlık olarak
diğer varlıklarla nasıl bir ilişki içerisindedir? İnsan evrendeki diğer varlıklara nasıl davran-
malıdır? İnsan evrendeki varlıklardan nasıl yararlanmaktadır? Örnekler üzerinde konuşarak
düşüncelerinizi ve çözüm önerilerinizi noktalı yerlere yazınız.
Düşüncelerim
...........................................................................
...........................................................................
...........................................................................
...........................................................................
...........................................................................
...........................................................................
...........................................................................
...........................................................................
Çözümüm
...........................................................................
...........................................................................
...........................................................................
...........................................................................
...........................................................................
...........................................................................
...........................................................................
...........................................................................
(21) Furkân suresi, 2. ayet.
(22) Rahmân suresi, 5-8. ayetler.
(23) En’âm suresi, 141. ayet.
68



4. ÜNİTE
85
9. Etkinlik
Değerlendirelim
Aşağıdaki ayet mealini okuyup resimleri inceleyiniz. Günümüz sorunlarından
çevre kirliliği, doğal felaketler, küresel ısınma gibi olayları göz önünde bulundurup “İnsan-
evren ilişkisinde insanın rolü nedir?” sorusunu ayet çerçevesinde değerlendirerek düşünce-
lerinizi noktalı yerlere yazınız.
“İnsanların bizzat kendi işledikleri yüzünden karada ve denizde düzen bozuldu ki Allah
yaptıklarının bir kısmını onlara tattırsın; belki de (tuttukları kötü yoldan) dönerler.” (Rum
suresi, 41. ayet.)
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
4. ÜNİTE
85
9. Etkinlik
Değerlendirelim
Aşağıdaki ayet mealini okuyup resimleri inceleyiniz. Günümüz sorunlarından
çevre kirliliği, doğal felaketler, küresel ısınma gibi olayları göz önünde bulundurup “İnsan-
evren ilişkisinde insanın rolü nedir?” sorusunu ayet çerçevesinde değerlendirerek düşünce-
lerinizi noktalı yerlere yazınız.
“İnsanların bizzat kendi işledikleri yüzünden karada ve denizde düzen bozuldu ki Allah
yaptıklarının bir kısmını onlara tattırsın; belki de (tuttukları kötü yoldan) dönerler.” (Rum
suresi, 41. ayet.)
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
86
10. Etkinlik


Öğrencilerinizin ders kitabının 85. sayfasındaki
etkinlikte yer alan resimleri incelemelerini ve ayeti okumaları
nı sağlayınız. Öğrencilerinize, “Günümüz sorunları
ndan çevre kirliliği, doğal afetler, küresel ısınma gibi
olaylarda insanın sorumluluğu nedir?” sorusunu yöneltiniz.
Onlara, bu soru çerçevesinde başka sorular da yönelterek
tartışmalarını sağlayınız (9. etkinlik).
Öğrencilerinize ders kitabının 86. sayfasındaki
etkinlikte yer alan “Dünya’nın Feryadı” adlı metni okutunuz.
Öğrencilerin, “Metinde dünya, insanları hangi konularda
uyarmaktadır?”, “Bu konuda bize düşen görevler
nelerdir?” soruları üzerinde beyin fırtınası yapmaları
nı sağlayınız. Beyin fırtınası sonunda ortaya çıkan fikirleri
not almalarını isteyiniz (10. etkinlik).
Öğrencilerinizden, ders kitabının 87. sayfasındaki
fotoğrafı incelemelerini isteyiniz. Öğrencilerinize, “Evrende
gerçekleşen olayları hiç gözlemlediniz mi?”, “Evrendeki
olayların gerçekleşmesinde neler etkili olmaktadı
r?”, “Evren-Allah ilişkisi ne demektir?” sorularını yönelterek
Allah ve evren konusuna giriş yapınız.

Tahtaya, Kur’an’da Allah-evren ilişkisini ele alan
ayetlerden örnekler yansıtarak öğrencileri bu ayetler
üzerinde konuşturunuz. Öğrencilerin evreni yaratan ve
düzenleyenin Allah olduğu sonucuna varmalarını sağlayı
nız. Evrendeki düzeni sağlayan, Allah’ın koymuş olduğ
u fiziksel ve biyolojik yasalara dikkat çekiniz.


Öğrencilerinizi gruplara ayırınız. Her gruba
“Göklerin ve yerin yaratılışı, evrendeki düzen, insan ve
çevre” gibi konu başlıklarından birini vererek Kur’an-ı
69



4. ÜNİTE
Kerim mealinden bu konularla ilgili ayetler bulmalarını
söyleyiniz. Her grubun sözcüsünden konularla ilgili bul-
dukları ayet meallerini okumalarını ve defterlerine yaz-
malarını isteyiniz.
Yukarıdaki çalışmada verilen konu başlıklarından
bir tanesini, araştırmaları için öğrencilerinize perfor-
mans ödevi olarak veriniz.
Ders kitabının 87. sayfasındaki etkinlikte yer
alan şiiri öğrencilerinize okutunuz. “fiiirde Allah-evren
ilişkisinde nelere dikkat çekilmektedir?” sorusunu öğ-
rencilerinize yönelterek düşüncelerini yazmalarını sağ-
layınız (11. etkinlik).
C. DEĞERLENDİRME
Aşağıdaki soruları yönelterek öğrencilerinizi de-
ğerlendiriniz.
1. Kur’an’a göre insan-evren ilişkisinde insanın
sorumluluğu nelerdir? Belirtiniz.
2. Allah-evren ilişkisinde Kur’an nasıl yol göster-87
Fotoğraf 2 : Allah, evreni en güzel biçimde yaratmıştır.
Kur’an’a göre evrendeki her şey, varlığını ve yaşamını Allah’a borçludur. Bu konuda
Kur’an’da bir ayette, “Göklerin ve yerin mülkü yalnız Allah’ındır. O diriltir ve öldürür. Si-
zin için Allah’tan başka ne bir dost ne de bir yardımcı vardır.”(26) buyrulmaktadır.
11. Etkinlik
Okuyalım, Bulalım
Aşağıdaki şiiri okuyunuz. fiiirde Allah-evren ilişkisinde nelere dikkat çekilmektedir? Dü-
şüncelerinizi aşağıdaki boş satırlara yazınız.
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
Kim çıkarır sabahleyin erkenden,
Dünya’mıza ışık veren Güneş’i?
Gece vakti denizlere serpilen
Ay doğuyor, kim yapıyor bu işi?
Kışın kuru sandığımız fidana,
Baharda kim yeşillikler giydirir?
Bülbül öter, yuva yapmış ormana,
Bu sedayı ona acep kim verir?
Akşam ötesi karanlıklar içinde,
Milyonlarca yıldızı kim parlatır?
İşte bütün bu şeyleri düşünen
Yapan, eden, yaratan hep Allah’tır.
İbrahim Alaattin GÖVSA
(Çocuk fiiirleri)
(26) Tevbe suresi, 116. ayet.
4. ÜNİTE
Kerim mealinden bu konularla ilgili ayetler bulmalarını
söyleyiniz. Her grubun sözcüsünden konularla ilgili bul-
dukları ayet meallerini okumalarını ve defterlerine yaz-
malarını isteyiniz.
Yukarıdaki çalışmada verilen konu başlıklarından
bir tanesini, araştırmaları için öğrencilerinize perfor-
mans ödevi olarak veriniz.
Ders kitabının 87. sayfasındaki etkinlikte yer
alan şiiri öğrencilerinize okutunuz. “fiiirde Allah-evren
ilişkisinde nelere dikkat çekilmektedir?” sorusunu öğ-
rencilerinize yönelterek düşüncelerini yazmalarını sağ-
layınız (11. etkinlik).
C. DEĞERLENDİRME
Aşağıdaki soruları yönelterek öğrencilerinizi de-
ğerlendiriniz.
1. Kur’an’a göre insan-evren ilişkisinde insanın
sorumluluğu nelerdir? Belirtiniz.
2. Allah-evren ilişkisinde Kur’an nasıl yol göster-87
Fotoğraf 2 : Allah, evreni en güzel biçimde yaratmıştır.
Kur’an’a göre evrendeki her şey, varlığını ve yaşamını Allah’a borçludur. Bu konuda
Kur’an’da bir ayette, “Göklerin ve yerin mülkü yalnız Allah’ındır. O diriltir ve öldürür. Si-
zin için Allah’tan başka ne bir dost ne de bir yardımcı vardır.”(26) buyrulmaktadır.
11. Etkinlik
Okuyalım, Bulalım
Aşağıdaki şiiri okuyunuz. fiiirde Allah-evren ilişkisinde nelere dikkat çekilmektedir? Dü-
şüncelerinizi aşağıdaki boş satırlara yazınız.
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
Kim çıkarır sabahleyin erkenden,
Dünya’mıza ışık veren Güneş’i?
Gece vakti denizlere serpilen
Ay doğuyor, kim yapıyor bu işi?
Kışın kuru sandığımız fidana,
Baharda kim yeşillikler giydirir?
Bülbül öter, yuva yapmış ormana,
Bu sedayı ona acep kim verir?
Akşam ötesi karanlıklar içinde,
Milyonlarca yıldızı kim parlatır?
İşte bütün bu şeyleri düşünen
Yapan, eden, yaratan hep Allah’tır.
İbrahim Alaattin GÖVSA
(Çocuk fiiirleri)
(26) Tevbe suresi, 116. ayet.
mektedir? Açıklayınız.

Notlar :

70



4. ÜNİTE
88

4. ÜNİTE
88

ppppDerse girmeden önce konuyla ilgili ayet meali
ve temel kavramları içeren asetatları hazırlayınız. Sınıfa
Kur’an-ı Kerim meali getiriniz.

m
mmmmÖğrencilerin konuya dikkatlerini çekmek ve
ön bilgilerini harekete geçirmek amacıyla onlara; “Sizce
insanları, gökyüzünü ve doğayı kim yaratmıştır?”,
“Hz. İbrahim çocukluğunda bu soruların yanıtını düşünmüş
olabilir mi?” sorularını yöneltiniz.

B. İŞLENİŞ
Hazırlık bölümünde öğrencilere yönelttiğiniz sorulara
aldığınız yanıtları tahtaya yazınız. Bu sorular üzerinde
öğrencilerin konuşmalarını sağlayarak ders kitabı
nın 88. sayfasındaki “Allah’ı Arayan İnsan: Hz. İbrahim”
konusuna giriş yapınız.

Öğrencilerinize, inanma duygusunun insanın doğ
asından kaynaklandığını belirtiniz. İnsanların, akıllarını
kullanarak evrendeki düzenden ve farklı canlı türlerinden
vb. yola çıkarak bir yaratıcının varlığı sonucuna
ulaşabileceklerini söyleyiniz. Hz. İbrahim’in de benzer
bir süreç yaşadığını ve sonunda Allah inancına ulaştığı
na dikkat çekiniz.

71




(32) Enbiyâ suresi, 69. ayet.
12. Etkinlik
Okuyalım, Değerlendirelim
Aşağıdaki ayet meallerini okuyunuz. Hz. İbrahim’in Allah’ın varlığına ve birliğine
ulaşırken izlediği süreci değerlendiriniz.
“Üzerine gece karanlığı basınca bir yıldız gördü. ‘İşte Rabb’im!’ dedi. Yıldız
batınca da ‘Ben öyle batanları sevmem.’ dedi.
Ay’ı doğarken görünce de ‘İşte Rabb’im! dedi. Ay da batınca, ‘Andolsun ki
Rabb’im bana doğru yolu göstermezse mutlaka ben de sapıklardan olurum.’ de-
di. Güneş’i doğarken görünce de ‘İşte benim Rabb’im! Bu daha büyük.’ dedi. O
da batınca (kavmine dönüp), ‘Ey kavmim!’ Ben sizin Allah’a ortak koştuğunuz
şeylerden uzağım.” dedi.
“Ben hakka yönelen birisi olarak yüzümü, gökleri ve yeri yaratana döndür-
düm. Ben Allah’a ortak koşanlardan değilim.” (En’âm suresi, 76-79. ayetler.)
....................................................................................................................................................
....................................................................................................................................................
....................................................................................................................................................
....................................................................................................................................................
....................................................................................................................................................
....................................................................................................................................................
....................................................................................................................................................
....................................................................................................................................................
....................................................................................................................................................
4. ÜNİTE
Hz. İbrahim’in, içinde yaşadığı toplumdaki yanlış
inanışları körü körüne kabul etmeden aklıyla değerlen-
dirmeler yaparak doğruya ulaşmak için göstediği çaba-
yı vurgulayınız. Hz. İbrahim’in peygamber olduktan
sonra ailesine, çevresine ve dönemin kralı Nemrut’a
Allah inancını sabırla anlattığını söyleyiniz.
Öğrencilerinizden, ders kitabının 89. sayfasındaki
“Biliyor musunuz?” bölümünde verilen “Hanif” kelimesi-
nin anlamını okumalarını isteyiniz.
Hz. İbrahim’in insanlara karşı cömert oluşu, dürüst-
lüğü, misafirperverliği ve mütevazılığı üzerinde duru-
nuz. Öğrencilerinize, onun bu değerlere sahip olması-
nın insanlarla iletişim kurmadaki rolünü fark ettiriniz.
Hz. İbrahim’in puta tapan insanlara yanlış yolda ol-
duklarını sezdirme biçimine dikkat çekiniz. Nemrut’a
sorduğu soruların, onun bilgiye ve düşünmeye verdiği
önemin bir sonucu olduğunu belirtiniz.
Öğrencilerinize ders kitabının 89. sayfasındaki “Bi-
liyor musunuz?” bölümünü okutunuz. Hz. İbrahim’in Al-90
Nemrut şaşkına dönmüştü. Hz. İbrahim’in bu isteği karşısından çaresiz kalmıştı. Bundan
sonra Hz. İbrahim’i en büyük düşmanı olarak gördü. Sonunda Hz. İbrahim’i cezalandırmak
için büyük bir ateş hazırlattı. Hz. İbrahim’i ateşin ortasına attılar. Allah, “Ey ateş! İbrahim için
serinlik ve esenlik ol!..” (32) buyurarak ateşin bir anda bir gül bahçesine çevrilmesini
sağlamıştır. Böylece Allah, doğru olanların yanında olduğunu göstermiştir.
Hz. İbrahim, etrafındaki insanlar gibi körü körüne atalarının inancına uymamıştır. O, kü-
çük yaştayken Allah’ı aklının yardımıyla bulmuştur. Hz. İbrahim bilgisi, dürüstlüğü ve sabrıyla
insanların gönlünü kazanmıştır. Milletini Allah’a inanmaya yönlendirmek için elinden geleni
yapmıştır.
(32) Enbiyâ suresi, 69. ayet.
12. Etkinlik
Okuyalım, Değerlendirelim
Aşağıdaki ayet meallerini okuyunuz. Hz. İbrahim’in Allah’ın varlığına ve birliğine
ulaşırken izlediği süreci değerlendiriniz.
“Üzerine gece karanlığı basınca bir yıldız gördü. ‘İşte Rabb’im!’ dedi. Yıldız
batınca da ‘Ben öyle batanları sevmem.’ dedi.
Ay’ı doğarken görünce de ‘İşte Rabb’im! dedi. Ay da batınca, ‘Andolsun ki
Rabb’im bana doğru yolu göstermezse mutlaka ben de sapıklardan olurum.’ de-
di. Güneş’i doğarken görünce de ‘İşte benim Rabb’im! Bu daha büyük.’ dedi. O
da batınca (kavmine dönüp), ‘Ey kavmim!’ Ben sizin Allah’a ortak koştuğunuz
şeylerden uzağım.” dedi.
“Ben hakka yönelen birisi olarak yüzümü, gökleri ve yeri yaratana döndür-
düm. Ben Allah’a ortak koşanlardan değilim.” (En’âm suresi, 76-79. ayetler.)
....................................................................................................................................................
....................................................................................................................................................
....................................................................................................................................................
....................................................................................................................................................
....................................................................................................................................................
....................................................................................................................................................
....................................................................................................................................................
....................................................................................................................................................
....................................................................................................................................................
lah’a içten bir şekilde bağlı olması nedeniyle “Allah’ın
dostu” olmayı başardığına dikkat çekiniz. İnsanların, Allah’a
gösterişten uzak ve içten bir şekilde bağlandıkları
nda Hz. İbrahim gibi başarıya ulaşacaklarını belirtiniz.
Ders kitabının 90. sayfasındaki “Okuyalım,
Değerlendirelim” adlı etkinliği öğrencilerinize yaptırınız

(12. Etkinlik). Bu etkinliğin amacı, Hz. İbrahim’in Allah’ı
arayışı sırasındaki çabasına vurgu yapmaktır.
C. DEĞERLENDİRME
Aşağıdaki soruları yönelterek öğrencileriniz değerlendiriniz.


1. Hz. İbrahim’in, insanları Allah’a imana çağrısındaki
başarısında onun hangi özellikleri etkili olmuştur?
2. Hz. İbrahim’in yaşadığı dönemde insanlar çoğ
unlukla nasıl bir inanca sahipti?
Notlar :

72

0 yorum :

 
 
 

Sayfalar

ARŞİV